Çankaya / Ankara0507 269 27 29[email protected]
Av. Kaan KarayakaAvukatlık ve Hukuki Danışmanlık
Ana sayfa / Makaleler / Tazminat Hukuku
Tazminat Hukuku

İş Kazası Sonucu Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Av. Kaan Karayaka |
İş Kazası Sonucu Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş sözleşmesi işverene bazı önemli yükümlülükler yükler. Bunlardan biri, işçiyi gözetme borcu kapsamında işyerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaktır. İşveren, işçinin yaşamını, sağlığını ve beden bütünlüğünü korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık sonucunda meydana gelen bir iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle işçi hayatını kaybederse, işçinin desteğinden yararlanan yakınları destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

Bu yazımızda iş kazası sonucu ölen işçinin yakınlarının talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatını anlatıyoruz.

İş Kazası Nedir?

İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde tanımlanmıştır. Bu maddeye göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, işveren tarafından görevli olarak işyeri dışına gönderildiği sırada asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır.

Bu tanımdan anlaşılacağı üzere bir olayın iş kazası sayılması için işverenin kusurlu olması gerekmez. Olayın kanunda sayılan hallerden birinde meydana gelmesi yeterlidir. İşverenin kusuru ise tazminatın kapsamını belirlemede önem taşır.

İş kazasının, kazadan sonraki üç iş günü içinde işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilmesi gerekir. Kurum bildirim üzerine inceleme yapar ve sonucu taraflara bildirir. Ancak bu inceleme çoğu zaman sınırlı kalır ve işin niteliği ya da kazanın oluş şekli yeterince araştırılmaz. Örneğin yasal sürüş süresini çok aşacak şekilde çalıştırılan bir şoförün yorgunluk nedeniyle kaza yapması halinde, takograf kayıtları incelenmediği takdirde işverenin kusuru doğru tespit edilemeyebilir. Kurumun kazayı iş kazası saymaması halinde iş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılabilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu hayatını kaybeden işçinin, yaşasaydı yakınlarına sağlayacağı maddi desteğin karşılığıdır. Tazminat, işçinin muhtemel çalışma ve yaşam süresi boyunca yakınlarına sağlayacağı destek hesaplanarak belirlenir ve toplu olarak ödenir. Amaç, desteğini kaybeden kişilerin ölümden önceki yaşam düzeylerini sürdürebilmelerini sağlamaktır.

Destekten yoksun kalma tazminatı için şu şartların bulunması gerekir:

  • Bir iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmiş olması,
  • İşçinin bu kaza veya hastalık sonucu ölmesi,
  • Kaza ile ölüm arasında uygun illiyet bağının bulunması,
  • Talepte bulunan kişinin ölen işçinin desteğinden yararlanıyor olması.

İş kazası nedeniyle ölen işçinin hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gelir bağlanır. Ancak bu gelirler çoğu zaman zararın tamamını karşılamaz. Karşılanmayan zarar işverenden talep edilebilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler Alabilir?

İşçinin hayatta olsaydı maddi destek sağlayacağı kişiler destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Bu kişiler genellikle eş, çocuklar, anne ve baba ile kardeşlerdir. Destek kavramı mirasçılıktan daha geniştir. Mirasçı olmasa bile ölen işçiyle fiili bir destek ilişkisi içinde olan nişanlı veya birlikte yaşanan kişi de tazminat isteyebilir. Önemli olan, kişinin ölen işçinin düzenli desteğinden gerçekten yararlanıyor olmasıdır.

Ölüm nedeniyle destekten yoksun kalan kişi ölüm sebebiyle ayrı bir menfaat elde etmişse, bu menfaatin zarardan düşülmesi gerekir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 12.02.2015 tarihli, 2013/16156 Esas ve 2015/2674 Karar sayılı kararında, tazminatın amacının zarar görenin malvarlığını zenginleştirmek değil, desteğini yitiren kişiye ölümden önceki yaşam düzeyini sürdürme imkanı tanımak olduğu belirtilmiştir.

Eş

Hayatta kalan eşin destek ihtiyacı kural olarak ömrünün sonuna kadar devam eder. Eşin muhtemel yaşam süresi belirlenirken yaşı ve cinsiyeti dikkate alınır. Ayrıca eşin yeniden evlenme ihtimali hesaplanarak tazminattan evlenme indirimi yapılır. Bu ihtimal belirlenirken eşin yaşı ve çocuk sahibi olup olmadığı gibi etkenler göz önünde tutulur.

Eşlerin birbirinin desteği olduğu kabul edildiğinden, hayatta kalan eşin çalışıyor olması tek başına destekten yoksun kalma tazminatını ortadan kaldırmaz. Önemli olan, ölen eşin aile ekonomisine sağladığı katkının kaybedilmiş olmasıdır.

Nişanlı

Destekten yoksun kalan nişanlı için de evlenme ihtimali hesaplanır. Nişanlının yeniden evlenme ihtimali dul eşe göre daha yüksek kabul edildiğinden, nişanlı bakımından yapılan evlenme indirimi daha fazladır.

Çocuklar

Çocuklar için tazminat hesaplanırken destek ihtiyacının ne kadar süreceği dikkate alınır. Kural olarak erkek çocukların 18 yaşına, kız çocukların ise 22 yaşına kadar desteğe ihtiyaç duyacağı kabul edilir. Çocuk yükseköğrenime devam ediyorsa bu süre 25 yaşına kadar uzatılır. Çocuğun bedensel veya zihinsel engel nedeniyle çalışamayacak durumda olması halinde desteğin ömür boyu süreceği kabul edilir.

Anne, Baba ve Kardeşler

Anne ve babanın, çocuklarının desteğine ihtiyaç duyacağı Yargıtay tarafından kural olarak kabul edilmektedir. Kardeşler ise ölen işçi ile aralarında fiili bir destek ilişkisi bulunduğunu ispatlamaları halinde tazminat talep edebilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması ve hak sahipleri arasında paylaştırılması teknik bilgi gerektirir. Bu hesaplama dava sırasında aktüerya uzmanı bilirkişi tarafından yapılır. Yine de hesaplamada dikkate alınan temel unsurları bilmek, tazminat hakkında fikir edinmeyi kolaylaştırır:

  • Gelir: Ölen işçinin ölüm tarihindeki ücretine; işverenin düzenli olarak sağladığı yol, yemek, giyim gibi yardımlar eklenerek geniş anlamda ücreti bulunur. Süreklilik arz eden fazla çalışma ücretleri de hesaba katılabilir.
  • Paylaştırma: Ölen işçinin gelirinin bir kısmını kendisi için harcayacağı kabul edilir. Yargıtay uygulamasında genellikle desteğe ve eşe ikişer, çocuklara ve anne babaya birer pay ayrılarak paylaştırma yapılır.
  • Yaşam süresi: Desteğin ve hak sahiplerinin muhtemel yaşam süreleri, Yargıtay'ın güncel uygulamasına göre TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak belirlenir.
  • Kusur durumu: İşverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları belirlenir ve tazminattan işçinin kusuru oranında indirim yapılır.
  • SGK ödemeleri: Hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri, rücuya tabi kısmı dikkate alınarak tazminattan düşülür.

Manevi Tazminat

İş kazası sonucu işçinin ölümü halinde, işçinin yakınları destekten yoksun kalma tazminatından ayrı olarak manevi tazminat da isteyebilir. TBK 56/2. maddeye göre ölüm halinde ölenin yakınlarına uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebilir. Manevi tazminat için destek ilişkisi aranmaz.

Zamanaşımı, Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde iş mahkemesi sıfatıyla görülür.

İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıkların çoğunda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ancak iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Bu davalar doğrudan açılabilir.

Zamanaşımı süresi, davanın dayanağına ve davalıya göre farklılık gösterebilir. İş kazasından doğan tazminat davalarında işverene karşı on yıllık zamanaşımı süresinin uygulandığı kabul edilse de destekten yoksun kalan yakınların açacağı davalarda sürenin hesabı somut olaya göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için gecikmeden hukuki destek alınması önemlidir.

Sonuç

İşçinin ölümüyle sonuçlanan iş kazalarında, işçinin yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edebilir. Tazminatın doğru hesaplanabilmesi için kazanın oluş şeklinin ve işverenin kusurunun eksiksiz ortaya konulması, işçinin gerçek gelirinin ispatlanması ve hak sahiplerinin destek ilişkisinin belgelenmesi gerekir.

İş kazası sonucu destekten yoksun kalma tazminatı talepleriniz için Ankara avukat Kaan Karayaka ile iletişime geçebilirsiniz. İşçilik alacaklarının diğer türleri için işçilik alacakları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası ölüm tazminatı ne kadar?

Tazminatın miktarı; ölen işçinin yaşı, geliri, hak sahiplerinin sayısı ve yaşları, kusur oranları ve SGK tarafından bağlanan gelirler gibi pek çok etkene göre değişir. Bu nedenle her dosyada ayrı bir hesap yapılır.

Destekten yoksun kalma tazminatını kimler alabilir?

Ölen işçinin desteğinden yararlanan eşi, çocukları, anne ve babası ile fiili destek ilişkisini ispatlayan kardeşleri ve diğer kişiler talep edebilir.

Eşi çalışan kişi destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Evet. Eşlerin birbirinin desteği olduğu kabul edildiğinden, eşin çalışması tek başına tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

İş kazası tazminat davası için arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.

SGK'nın bağladığı gelir tazminattan düşülür mü?

Evet. Hak sahiplerine bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri, rücuya tabi kısmı dikkate alınarak tazminattan düşülür.

Nişanlı destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Evet. Ölen kişiyle fiili bir destek ilişkisi bulunan nişanlı tazminat isteyebilir. Ancak nişanlı için yapılan evlenme indirimi eşe göre daha yüksektir.

SGK kazayı iş kazası saymazsa ne yapılır?

İş mahkemesinde iş kazasının tespiti davası açılabilir. Bu davada kazanın iş kazası olup olmadığı mahkeme tarafından belirlenir.

Destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat birlikte istenebilir mi?

Evet. Ölen işçinin yakınları, destekten yoksun kalma tazminatının yanında manevi tazminat da talep edebilir.

Hukuki destek için

Görüşme için telefonla veya e-postayla ulaşabilirsiniz.

WhatsApp ile yazın
WhatsApp Ara