Çankaya / Ankara0507 269 27 29[email protected]
Av. Kaan KarayakaAvukatlık ve Hukuki Danışmanlık
Ana sayfa / Makaleler / İş Hukuku
İş Hukuku

Askerlik Kıdem Tazminatı: Askere Giden İşçinin Hakları

Av. Kaan Karayaka |
Askerlik Kıdem Tazminatı: Askere Giden İşçinin Hakları

Askerlik hizmeti Anayasa'da düzenlenmiş bir vatandaşlık ödevidir. Kanun koyucu, bu ödevi yerine getirecek işçinin iş hayatında mağdur olmaması için ona özel bir fesih hakkı ve buna bağlı bazı haklar tanımıştır. Bu yazımızda askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı başta olmak üzere sahip olduğu hakları anlatıyoruz.

Askere Giden İşçinin Hakları Nelerdir?

Askere giden işçinin en önemli hakkı kıdem tazminatıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre, iş sözleşmesini muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle sona erdiren işçi kıdem tazminatına hak kazanır.

Kıdem tazminatının temel şartı, işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmasıdır. Buna göre aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış ve askerlik görevi için işten ayrılan işçi, askerlik kıdem tazminatı alabilir.

Askerlik yoklaması gelen işçi ile tecilini kendi isteğiyle bozduran işçi arasında bir fark yoktur. Askerlik bir ödev olduğundan, işveren tecili bozduran işçinin sırf tazminat almak için böyle davrandığını ileri sürerek ödemeden kaçınamaz.

Bununla birlikte işten ayrılma tarihi ile askere gidiş tarihi arasında makul bir süre bulunmalıdır. Bu süre, fesih sebebinin gerçekten askerlik olduğunu kabul ettirecek uzunlukta olmamalıdır. Makul sürenin ne olduğu her olayın kendi şartlarına göre değerlendirilir. Yargıtay bir kararında, işten ayrılma ile askere gidiş arasında geçen on dört aylık süreyi uzun bulmuştur.

Askerlik Nedeniyle İş Sözleşmesinin Feshi

Askerlik nedeniyle işten ayrılmak için kanun özel bir şekil şartı aramaz. Ancak ileride hak kaybı yaşanmaması için işçinin, askerlik nedeniyle ayrıldığını gösteren askerlik sevk belgesi ile birlikte işverene yazılı bildirimde bulunması tavsiye edilir. İşverenin de işten çıkış bildirgesini SGK'ya "askerlik" kodu ile (kod 12) bildirmesi gerekir. Bu kod, ileride işsizlik ödeneği başvurusunda da önem taşır.

Yargıtay, bildirim yapılmamış olsa bile işçinin gerçekten askere gittiğinin anlaşıldığı durumlarda kıdem tazminatına hak kazanılacağını kabul etmektedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 24.06.2008 tarihli, 2007/22459 Esas ve 2008/17534 Karar sayılı kararında, rahatsızlığı nedeniyle işyerinden ayrılan ve birkaç gün sonra askere alınan işçinin iş sözleşmesini askerlik nedeniyle feshettiği konusunda kuşku bulunmadığı belirtilmiştir.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılma Dilekçesi Örneği

... Şirketi'ne

İşyerinizde ... tarihinden bu yana ... olarak çalışmaktayım. Muvazzaf askerlik görevimi yerine getirmek üzere ... tarihinde sevk edileceğimden, iş sözleşmemi 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca askerlik nedeniyle ... tarihi itibarıyla feshediyorum. Kıdem tazminatım ile diğer işçilik alacaklarımın tarafıma ödenmesini ve işten çıkış bildirgemin askerlik koduyla yapılmasını talep ederim. Askerlik sevk belgem ekte sunulmuştur.

Ad Soyad - İmza - Tarih

Askerlik Nedeniyle Ayrılan İşçi İhbar Tazminatı Alabilir mi?

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, kanundaki veya sözleşmedeki bildirim sürelerine uymadan sözleşmeyi fesheden taraf karşı tarafa ihbar tazminatı öder. Ancak askerlik nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçi bildirim süresine uymak zorunda değildir. Sözleşmeyi fesheden taraf işçi olduğu için de işçi ihbar tazminatına hak kazanamaz. Kısacası askere giden işçinin hakları arasında ihbar tazminatı bulunmaz.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 12.03.2009 tarihli, 2007/41150 Esas ve 2009/6661 Karar sayılı kararında da emeklilik, muvazzaf askerlik ve evlilik gibi sebeplerle sözleşmeyi fesheden işçinin ihbar tazminatı talep edemeyeceği, bu fesihlerde işverenin de işçiden ihbar tazminatı isteyemeyeceği belirtilmiştir.

Bedelli Askerlik Kıdem Tazminatı

Bedelli askerlik uzun yıllardır uygulanan ve sıkça tercih edilen bir yoldur. Bedelli askerlik yapan kişiler de kanunen askerlik yükümlülüğünü yerine getirmiş sayıldığından, uygulamada bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin de kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmektedir.

Ancak bedelli askerlik yapacak işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için iş sözleşmesini askerlik nedeniyle feshetmesi gerekir. İşçi işten ayrılmazsa, bedelli askerlik kapsamındaki temel eğitim süresince iş sözleşmesi askıda kalır ve işçi bu dönemde ücretsiz izinli sayılır.

Askerlik Sonrası İşe Dönüş Hakkı

Askere giden işçinin hakları yalnızca işten ayrılırken doğan haklardan ibaret değildir. İş Kanunu'nun 31. maddesine göre, askerlik görevi nedeniyle işten ayrılan ve görevi bittikten sonra iki ay içinde eski işyerine başvuran işçiyi işveren, eski işinde veya benzeri bir işte boş yer varsa hemen, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek almak zorundadır. Bu yükümlülüğe uymayan işveren, işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat öder.

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşsizlik Maaşı Alabilir mi?

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmış sayıldığından diğer şartları da taşıyorsa işsizlik ödeneğinden yararlanabilir. Genel şartlar şunlardır:

  • Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün boyunca kesintisiz çalışmış olmak,
  • Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,
  • İşsiz kalınan tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a şahsen veya elektronik ortamda başvurmak.

Askerlik nedeniyle ayrılan işçiler için bazı özel kurallar vardır. İşsizlik ödeneği askerlik süresince ödenmez. İşçi, askerlik bittikten sonra işsiz kaldığı dönem için başvurur. Bunun için terhisten itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurulmalıdır. Ayrıca işten ayrılma tarihi ile askere sevk tarihi arasında 90 günden fazla süre bulunmamalıdır. İşten çıkış bildiriminin askerlik koduyla yapılmamış olması da başvurunun reddine yol açabilir.

Sonuç

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi; kıdem tazminatı, ödenmemiş ücret, fazla mesai ve kullanılmamış yıllık izin gibi diğer işçilik alacakları, askerlik sonrası işe dönüş hakkı ve şartları varsa işsizlik ödeneği gibi önemli haklara sahiptir. Bu hakların kaybedilmemesi için ayrılışın doğru belgelenmesi ve işten çıkış kodunun doğru bildirilmesi büyük önem taşır.

İşvereninizin askerlik kıdem tazminatını ödememesi halinde önce arabulucuya başvurulması, anlaşma sağlanamazsa dava açılması gerekir. Bu süreçte destek almak için Ankara avukat Kaan Karayaka ile iletişime geçebilirsiniz. İşçilik alacaklarının tamamı hakkında bilgi almak için işçilik alacakları yazımızı da okuyabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Askere giden işçi kıdem tazminatı alır mı?

Evet. Aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olan işçi, muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır.

Askerlik nedeniyle işten ayrılan ihbar tazminatı alır mı?

Hayır. Sözleşmeyi fesheden taraf işçi olduğu için ihbar tazminatı doğmaz. İşveren de işçiden ihbar tazminatı isteyemez.

Bedelli askerlik yapan kıdem tazminatı alabilir mi?

Uygulamada bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin de kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmektedir. Bunun için iş sözleşmesinin askerlik nedeniyle feshedilmesi gerekir.

Askerlik nedeniyle işten ayrılma kodu nedir?

SGK işten çıkış bildirgesinde askerlik nedeniyle ayrılış 12 numaralı kod ile bildirilir.

Askerlik nedeniyle ayrılırken ihbar süresine uymam gerekir mi?

Hayır. Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi bildirim süresine uymak zorunda değildir ve işveren bu nedenle ihbar tazminatı isteyemez.

Askerlikten sonra eski işime dönebilir miyim?

Terhisten itibaren iki ay içinde eski işverene başvurursanız, işveren boş yer varsa sizi hemen, yoksa boşalacak ilk işe tercihli olarak almak zorundadır. Almazsa üç aylık ücretiniz tutarında tazminat öder.

Askerlik nedeniyle ayrılan işçi yıllık izin ücretini alabilir mi?

Evet. Kullanılmayan yıllık izin günlerinin ücreti, iş sözleşmesi hangi sebeple sona ererse ersin işçiye ödenir.

Kıdem tazminatım ödenmezse ne yapmalıyım?

Önce arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi işten ayrılma tarihinden itibaren beş yıldır.

Hukuki destek için

Görüşme için telefonla veya e-postayla ulaşabilirsiniz.

WhatsApp ile yazın
WhatsApp Ara