
Kiracının tahliyesi ancak kanunda sayılan sınırlı sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bu sebeplerden biri de uygulamada "10 yıllık kiracının tahliyesi" olarak bilinen haldir. Kira ilişkisinde kiracının kusuru yoksa, tahliye taahhüdü de verilmemişse ve kiraya verenin ihtiyacı gibi özel bir sebep bulunmuyorsa, ev sahibi kiracıyı ne zaman ve nasıl çıkarabileceğini merak etmektedir. Kanun bu soruya 10 yıllık uzama süresi üzerinden cevap verir.
Bu yazımızda belirli süreli konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinde 10 yıllık kiracının tahliyesi için aranan şartları, sürenin nasıl hesaplanacağını, ihtarnamenin ne zaman gönderilmesi gerektiğini ve dava sürecini örneklerle anlatıyoruz.
Tahliye Davası Nedir?
Tahliye davası, kira sözleşmesinin sona ermesi veya kanunda sayılan sebeplerden birinin gerçekleşmesi halinde kiracının kiralanan taşınmazdan çıkarılması için açılan davadır. Tahliye davası açılmadan önce kanunda öngörülen bildirim şartlarının ve sürelerin eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Bu aşamada yapılacak küçük bir hata, ev sahibinin bir yıl daha beklemesine yol açabilir.
10 Yıllık Kiracının Tahliyesi İçin Şartlar
Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesine göre 10 yıllık kiracının tahliyesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Taraflar arasında geçerli bir kira sözleşmesinin bulunması,
- Sözleşme süresinin bitiminden sonra 10 yıllık uzama süresinin dolmuş olması,
- Kiraya verenin, bu süreyi izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya yazılı fesih bildiriminde bulunması.
Kira sözleşmesi için kanunda bir şekil şartı yoktur. Ancak ileride çıkabilecek uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlaması için sözleşmenin yazılı yapılmasında fayda vardır. Sözleşmede aşırı yararlanma, genel ahlaka aykırılık veya irade sakatlığı gibi bir sorun bulunması halinde sözleşmenin geçerliliği tartışmalı hale gelir.
TBK 347/1 hükmü şöyledir: "Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir."
Görüldüğü gibi kanun, kira sözleşmesinin başlangıcından itibaren 10 yıldan değil, sözleşme süresinden sonra başlayan 10 yıllık uzama süresinden söz etmektedir. Bu şart gerçekleşmemişse kiracının bu sebebe dayanılarak tahliyesi istenemez.
10 Yıllık Sürenin Hesaplanması
Uygulamada en sık yapılan hata, 10 yıllık sürenin kira sözleşmesinin başlangıç tarihinden itibaren hesaplanmasıdır. Oysa sözleşmede kararlaştırılan ilk kira süresi bu 10 yıla dahil değildir.
Bir örnekle açıklayalım. 01.01.2015 başlangıç tarihli ve bir yıl süreli bir kira sözleşmesi olsun. Kiracı sözleşmeyi sona erdirmezse sözleşme her yıl kendiliğinden bir yıl uzar:
- İlk kira süresi: 01.01.2015 - 01.01.2016
- Birinci uzama yılı: 01.01.2016 - 01.01.2017
- Onuncu uzama yılı: 01.01.2025 - 01.01.2026
- 10 yıllık süreyi izleyen uzama yılı: 01.01.2026 - 01.01.2027
Bu durumda kiraya veren, en geç 01.10.2026 tarihine kadar kiracıya ulaşacak şekilde yazılı fesih bildiriminde bulunmalıdır. Bildirim süresinde yapılırsa sözleşme 01.01.2027 tarihinde sona erer ve tahliye bu tarihten sonra istenebilir. Yani bir yıllık sözleşmelerde tahliye en erken 12. kira yılının sonunda mümkündür.
Sözleşmenin başlangıçta beş yıllık yapılması halinde ise hesap şöyle olur: 5 yıl sözleşme süresi, 10 yıl uzama süresi ve 1 yıl izleyen uzama yılı. Bu durumda tahliye en erken 16. kira yılının sonunda istenebilir. Kısaca formül şudur: ilk kira süresi + 10 yıl uzama süresi + 1 yıl izleyen uzama yılı.
10 Yıllık Kiracıya İhtarname Ne Zaman ve Nasıl Gönderilir?
Fesih bildiriminin şekli TBK 348. maddede düzenlenmiştir: "Konut ve çatılı işyeri kiralarında fesih bildiriminin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır." Kanun noter şartı aramaz. Ancak bildirimin kiracıya ulaştığı tarihin tartışmasız şekilde ispatlanabilmesi için ihtarnamenin noter aracılığıyla gönderilmesi tavsiye edilir.
Bildirimin zamanı da en az şekli kadar önemlidir. Fesih bildirimi, 10 yıllık uzama süresini izleyen uzama yılının bitiminden en az üç ay önce kiracıya ulaşmalıdır. Bildirim geç ulaşırsa sözleşme bir yıl daha uzamış sayılır ve ev sahibi bir sonraki yıl için aynı işlemleri tekrarlamak zorunda kalır.
10 Yıllık Kiracı Tahliye İhtarnamesi Örneği
Aşağıdaki metin genel bir örnektir. Her sözleşmenin tarihleri farklı olduğundan, gönderilmeden önce sürelerin kontrol edilmesi gerekir.
Muhatap kiracısı bulunduğunuz ... adresindeki taşınmaza ilişkin ... başlangıç tarihli kira sözleşmesinin ilk kira süresinden sonra başlayan 10 yıllık uzama süresi ... tarihinde dolmuştur. Türk Borçlar Kanunu'nun 347. maddesi uyarınca, bu süreyi izleyen ve ... tarihinde sona erecek uzama yılının bitiminde kira sözleşmesini feshettiğimi bildiririm. Taşınmazı belirtilen tarihte boş ve hasarsız olarak teslim etmediğiniz takdirde aleyhinize tahliye için yasal yollara başvurulacağını ihtar ederim.
10 Yıllık Kiracının Tahliyesi İçin Dava Ne Zaman Açılır?
Fesih bildirimi süresinde yapıldığı halde kiracı uzama yılının sonunda taşınmazı boşaltmazsa, kiraya veren tahliye için dava açabilir veya icra takibi başlatabilir. Uygulamada sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren bir ay içinde harekete geçilmesi önerilir. Gecikme halinde kiracı tarafından kira ilişkisinin yeniden uzadığı savunması gündeme gelebilir.
Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Bu nedenle sürelerin arabuluculuk aşaması da hesaba katılarak planlanması gerekir.
10 Yıl İçinde Yeni Kira Sözleşmesi Yapılırsa Ne Olur?
Taraflar uzama yıllarından birinde, eski sözleşmeden bağımsız şekilde yeni bir kira sözleşmesi imzalarsa 10 yıllık sürenin bu yeni sözleşmeye göre yeniden başlayıp başlamayacağı önem taşır. Yargıtay uygulamasında, taraflar arasında yeni ve bağımsız bir sözleşme kurulmuşsa sürenin yeni sözleşmeye göre hesaplanabileceği kabul edilmektedir. Buna karşılık yalnızca kira bedelinin güncellendiği bir yenileme protokolü, mevcut kira ilişkisinin devamı niteliğinde sayılabilir.
Hangi belgenin yeni sözleşme, hangisinin yenileme sayılacağı somut olaya göre değişir. Bu nedenle süre hesabı yapılmadan önce taraflar arasındaki bütün sözleşmelerin birlikte incelenmesi gerekir.
10 Yıllık Kiracının Tahliyesi Ne Kadar Sürer?
Davanın süresi mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte, Ankara'daki sulh hukuk mahkemelerinde bu davaların genellikle altı ay ile bir yıl arasında sonuçlandığı görülmektedir. Davanın uzamaması için dava öncesi şartların eksiksiz yerine getirilmesi gerekir. Bildirimdeki bir eksiklik davanın reddine bile yol açabilir.
5 Yılını Dolduran Kiracı Tahliye Edilebilir mi?
Kira sözleşmesine uygun davranan ve hakkında başka bir tahliye sebebi bulunmayan kiracı, sırf beş yıl dolduğu için tahliye edilemez. Kanun beş yılın sonunda kiraya verene tahliye değil, kira bedelinin emsallere göre yeniden belirlenmesini isteme imkanı tanır. Bu konuyu kira tespit davası yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Arabuluculuk Zorunlu mu?
Evet. 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda, tahliye davaları da dahil olmak üzere, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmama ile sonuçlanması halinde dava açılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
10 yıllık kiracının tahliyesi davasında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Kesin yetki kuralı bulunmadığından dava, davalı kiracının yerleşim yeri mahkemesinde veya sözleşmenin ifa yeri sayılan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir.
Sonuç
10 yıllık kiracının tahliyesi, kiraya verene herhangi bir sebep göstermeden kira ilişkisini sona erdirme imkanı veren önemli bir yoldur. Ancak bu yol, sürelerin doğru hesaplanmasına ve fesih bildiriminin yazılı olarak zamanında yapılmasına sıkı sıkıya bağlıdır. Tek bir günlük gecikme, tahliyenin bir yıl sonraya kalması anlamına gelebilir.
Kira sözleşmenize özgü sürelerin hesaplanması, ihtarnamenin hazırlanması ve tahliye sürecinin takibi için Ankara avukat Kaan Karayaka ile iletişime geçebilirsiniz.


